Haagsche Courant
Artikel uit Haagsche Courant van 12-09-2003

De blije kijk op het leven van Nico Jesse

door Roos van Put

TENTOONSTELLING
Foto's van Nico Jesse. Nederlands Fotomuseum, Witte de Withstraat 63, Rotterdam. http://www.nederlandsfotomuseum.nl/ Dinsdag t/m zondag 11-17 uur, t/m 16 november. Bij de tentoonstelling verschijnt de monografie Nico Jesse (1911-1976), auteurs: Sandra Felten, Flip Bool, W.F. Hermans, prijs 45 euro.

Terwijl de mooie dame met zwoele blik haar bevallige pose op de stoel aanneemt voor de fotograaf, passeert Nico Jesse. Het beeld dat hij ons vervolgens laat zien, lijkt verdacht veel op een geromantiseerde enscenering. Maar Jesse doet feitelijk niets meer en minder dan als toevallige voorbijganger in de Jardin des Tuileries dit typische tafereel fotograferen. Zijn standpunt: achter de andere fotograaf. Opmerkelijk is juist dat het tafereel hier op de voorgrond eigenlijk veel minder boeiend is dan datgene wat zich op de achtergrond afspeelt – vooral wat inhoud betreft. Daar zoekt een jongen bij een ballonnenverkoopster de mooiste kleur ballon uit, de vader – op de rug gezien – peinst nog welke zoonlief zou moeten kiezen.

Parijs, Jardin des Tuileries kort na de Tweede Wereldoorlog.
(foto Nico Jesse)

Het is een visuele ontmoeting tussen twee werelden die hier plaats heeft. Het is zomaar een dag in Parijs en Nico Jesse (1911-1976) fotografeert de straat, die hem levendige beelden oplevert en veel vertelt over het leven van alledag. Zijn aanpak is speels, Jesse doet eigenlijk niet veel meer dan zijn ogen goed de kost geven. Datgene waar hij tegen aan loopt, legt hij vast. Hij maakt de werkelijkheid zichtbaar. Altijd heeft de fotograaf een voorliefde voor de mens, deze portretteert hij zodanig dat zijn stijl ook wel als documentair humanisme wordt omschreven. Jesse verkeerde in de 'betere' culturele kringen. Al in zijn jonge jaren was hij bevriend met grootheden als Gerrit Rietveld en Paul Citroen, in Parijs ontmoette hij in later tijden Jean Cocteau en Josephine Baker. Hij genoot van het leven als fotograaf, of het nu in Parijs was of in Nederland.
Jesse is een fotograaf die in de vergetelheid is geraakt en voor het eerst is er nu een overzicht van zijn werk te zien in het Nederlands Fotomuseum. Tegelijkertijd is een monografie verschenen binnen de reeks Nederlandse Fotografen (van het Prins Bernhard Cultuurfonds, vervaardigd door Focus Publishing). Een prachtig boek met foto's van Jesse dat soms herkenbaar historische plaatjes oplevert, beelden die behoren tot het universele herinneringsdomein: van verliefden die elkaar omhelzen aan de oevers van de Seine tot portretten van Nederlandse mijnwerkers.
Laatstgenoemden fotografeerde Nico Jesse in opdracht van de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Limburgse Steenkolenmijnen in Heerlen. Naast zijn vermaarde foto's van het vrouwelijk schoon in Parijs (de echte fotoliefhebber heeft het boek 'Vrouwen van Parijs' met een inleiding door André Maurois uit 1954 natuurlijk in de boekenkast staan) heeft Nico Jesse ook andersoortige foto's gemaakt, zoals portretten van mensen in het straatbeeld van Rome, ten tijde van de nadagen van het neorealisme en het leven in Londen.

Schoolreisjes

Nico Jesse was opgeleid als arts, tijdens zijn studie in Utrecht wilde hij eigenlijk liever een fotografieopleiding volgen. Door druk van zijn ouders, rondde hij zijn medicijnenstudie toch af. Fotograferen deed hij eigenlijk al op jeugdige leeftijd, hij bracht bijvoorbeeld schoolreisjes in beeld. Toen hij in 1942 opdracht kreeg van de gemeente Utrecht om het leven gedurende oorlogstijd vast te leggen, was hij één van de weinigen die in kleur fotografeerde. Enkele jaren later kreeg hij de opdracht om de serie 'Vrouwen van Parijs' te maken.

Onbereikbaar

Die stad sprak in die tijd al tot veler verbeelding, echter, het was een plek die voor even zoveel onbereikbaar was. Met het in beeld brengen van vooral de dames in het Parijse straatbeeld, onthulde Jesse exact datgene waar menigeen over droomde. De waaier aan vrouwelijk schoon die de stad bood, komt in beeld in 'Vrouwen van Parijs'.
Mannequins, ballerina's, nachtclubdanseressen, studentes; ze zijn in hun ongedwongenheid allemaal even prachtig. 'Vrouwen van Parijs' is één van de meest verkochte boeken (ook uitgegeven in verschillende landen). Jesse verzorgde meer dan eens ook de vormgeving zelf van zijn fotoboeken (hij heeft er ruim twintig op zijn naam staan).
Hij was binnen het vakgebied niet alleen een buitenstaander door zijn hoofdberoep als arts – dat hij wel een lange tijd vaarwel zegde – maar ook door de manier waarop hij de mens die hij fotografeerde dicht op de huid zat. Daarnaast is zijn voorliefde voor het gebruik van flitslicht (zelfs op zonnige dagen) en zijn filmische wijze van werken – bewogen beelden – enigszins afwijkend van tijdgenoten. Die bewegingsonscherpte zette Jesse – gewapend met zijn kleinbeeldcamera – bewust in, het was een stijlmiddel om het leven van de straat in zijn foto's toe te laten.
De overzichtstentoonstelling van zijn werk geeft zowel een beeld van de fotografische hoogtepunten van Nico Jesse als een idee van zijn werkzaamheden daaromheen. Dummies, documenten en exemplaren van zijn fotoboeken completeren het overzicht. Zijn carrière als fotograaf eindigt wanneer zijn werk wordt bekritiseerd uit de vakkringen aan het eind van de jaren vijftig omdat hij zich zo kritiekloos zou opstellen. Desalniettemin geven zijn fotoboeken – of het nu de Oranje Nassau Mijnen zijn of de Vrouwen uit Parijs – mooie momentopnames van een visie op het leven. Ze getuigen van een betrokkenheid, een wereld bevolkt door mensen van allerlei pluimage, gezien door de ogen van Jesse. Klaarblijkelijk een blijmoedig, ongecompliceerd mens. Die een omvangrijk sociaal documentair archief heeft nagelaten.


verzend  |  print  |  abonneren op Haagsche Courant
Haagsche Courant | 02-10-2004 | Voorpagina
Copyright © 2004 Haagsche Courant - alle rechten voorbehouden

 
Copyright © 2004 Haagsche Courant - alle rechten voorbehouden